Leon XIV.a Aita Santuaren Espainiarako bisitaldiaren lema Joan ebanjelioko 4, 35etik dator. Testuinguru biblikoa, bertsoa eta zergatik aukeratu zuen CEE-k.
Leon XIV.a Aita Santuaren Espainiarako bidai apostolikoaren (2026ko ekainaren 6-12) lema ofiziala san Joan ebanjelioko bertso batetik dator.
«¿No decís vosotros: "Cuatro meses más y llega la siega"? Pues bien, yo os digo: Alzad la mirada y contemplad los campos, que ya están dorados para la siega.»
Non: Jesús y la samaritana en el pozo de Sicar (Samaria)
Jesús, camino de Galilea, pasa por Samaria y se detiene junto al pozo de Jacob, cerca del pueblo de Sicar. Cansado del viaje, se sienta al borde del pozo alrededor del mediodía. Una mujer samaritana llega a sacar agua y se entabla un diálogo profundo sobre el agua viva, la verdadera adoración y la identidad mesiánica de Jesús. Cuando la mujer vuelve al pueblo para anunciar lo que ha vivido, los discípulos regresan con comida. Es entonces, viendo a los samaritanos acercarse en grupo hacia Jesús, cuando Él pronuncia las palabras: «Alzad la mirada y contemplad los campos, que ya están dorados para la siega» (Jn 4, 35).
La frase usa una imagen agrícola familiar para los oyentes del siglo I: cuatro meses separan la siembra de la siega. Pero Jesús invierte el tiempo ordinario al ver a los samaritanos acercarse: la mies —la humanidad lista para recibir el Evangelio— ya está madura, aunque parezca demasiado pronto.
No es sólo una observación agrícola. Es una llamada a los discípulos —y a la Iglesia en cada época— a no posponer la misión, a no mirarse los pies, a reconocer que la humanidad entera está esperando el encuentro con Cristo. "Alzar la mirada" significa salir de uno mismo, del pesimismo, del "aún no es el momento", y entrar en la urgencia evangelizadora.
Griego koiné
Ἐπάρατε τοὺς ὀφθαλμοὺς ὑμῶν
«οὐχ ὑμεῖς λέγετε ὅτι Ἔτι τετράμηνός ἐστιν καὶ ὁ θερισμὸς ἔρχεται; ἰδοὺ λέγω ὑμῖν, ἐπάρατε τοὺς ὀφθαλμοὺς ὑμῶν καὶ θεάσασθε τὰς χώρας ὅτι λευκαί εἰσιν πρὸς θερισμόν.»
Novum Testamentum Graece (Nestle-Aland 28 ed.)
Latín (Vulgata)
Levate oculos vestros
«Nonne vos dicitis: "Adhuc quattuor menses sunt et messis venit"? Ecce dico vobis: Levate oculos vestros et videte regiones, quia albae sunt iam ad messem.»
Vulgata Clementina (Vg)
Espainia kristautasunaren galera azkartu bat bizitzen ari da. "Jaso begiak" katoliko espainiarrei —eta gizarte osoari— gonbita egiten die etsipenera edo apatiara ez murrizteko, baizik eta itxaropenaren zeinuak eta ebanjelizazio-misioaren heldutasuna aitortzeko, ingurune etsai bat irizten zaionean ere.
Leloa Leon XIV. Aita Santuaren magisterioarekin lotzen da: epe laburreko ikuspegi ekonomiko, teknologiko eta politikoaz haratago begiratu, pertsonen benetako beharrei erantzuteko. "Begirada jasotzea" da gaur egungo gizarte-galderak adimen artifizialaren, migrazioen eta desberdintasunaren aurrean eskatzen duen keinua.
Pasartea Samarian gertatzen da, Judeatik kanpo, emakume bat —atzerritarra— bere herriko lehen misiolari gisa. Leon XIV.aren bidaiak Kanariak hartzen ditu bere baitan, atlantiar atari migratorio izatearen kondizioagatik: pasartearen oihartzun samariarrak indar pastoral oso zehatza hartzen du horrela.
Esaldia laburra da, gogoratzeko erraza, eta bai otoitz pertsonalaren giltzan ("jaso begiak, eskatu itxaropenez") bai komunitarioan (uzta elkarrekin begiratu) uler daiteke. Bere sinpletasunak berak ematen dio 9 hizkuntzatara itzulgarri izateko aukera, indarra galdu gabe.
Lelo abstraktuagoekin alderatuta, "Jaso begiak" berehalako irudia sortzen du —begirada altxatzea— eta zeinu bisual gisa funtzionatzen du kartel, logo eta ikus-entzunezkoetan. Espainiako Apezpiku Konferentziak irudi hau hartu du bidaiaren zeinu grafiko gisa.
Español
«Alzad la mirada»
«¿No decís vosotros: "Cuatro meses más y llega la siega"? Pues bien, yo os digo: Alzad la mirada y contemplad los campos, que ya están dorados para la siega.»
English
«Lift up your eyes»
«Do you not say, "Four months more and then the harvest"? I tell you, open your eyes and look at the fields! They are ripe for harvest.»
Italiano
«Alzate gli occhi»
«Non dite voi: "Ancora quattro mesi e poi viene la mietitura"? Ecco, io vi dico: alzate i vostri occhi e guardate i campi, che già biondeggiano per la mietitura.»
Français
«Levez les yeux»
«Ne dites-vous pas: "Encore quatre mois et viendra la moisson"? Eh bien, je vous dis: Levez les yeux et regardez les champs: ils sont blancs pour la moisson.»
Deutsch
«Erhebt eure Augen»
«Sagt ihr nicht: Noch vier Monate, dann kommt die Ernte? Seht, ich sage euch: Erhebt eure Augen und schaut, die Felder sind weiß, reif zur Ernte.»
Português
«Levantai os olhos»
«Não dizeis vós: "Quatro meses e virá a ceifa"? Pois eu digo-vos: Levantai os vossos olhos e vede como os campos estão brancos para a ceifa.»
Català
«Alceu els ulls»
«No dieu vosaltres: "Encara falten quatre mesos perquè arribi la sega"? Jo us dic: Alceu els ulls i mireu els camps, que ja són rossos a punt per a la sega.»
Galego
«Erguei os ollos»
«Non dicides vós: "Catro meses máis e chega a sega"? Pois eu dígovos: Erguei os ollos e contemplade os campos, que xa están dourados para a sega.»
Euskara
«Jaso begiak»
«Ez duzue esaten: "Oraindik lau hilabete, eta uzta bilduko dugu"? Bada, nik diotsuet: Jaso begiak eta ikus itzazue soroak: horia dira uzta biltzeko.»
Benedikto XVI.a · 2011 · GMJ Madril
«Kristoren baitan errotuak eta eraikiak, sinesmenean sendoak (Kol 2,7)»
Benedikto XVI.a · 2010 · Santiago eta Bartzelona
«Sinesmeneko erromesak / Sagrada Familiaren dedikazioa»
Joan Paulo II.a · 2003 · Madril
«Bost espainiarren kanonizazioa»
Joan Paulo II.a · 1989 · GMJ Santiago de Compostela
«Ni naiz Bidea, Egia eta Bizia (Jn 14,6)»
Joan Paulo II.a · 1982 · Lehen Espainia bisita
«Jesu Kristoren, Jainko biziaren Semearen, lekukoak»
Leloa Joanen Ebanjelioko 4. kapituluko 35. bertsetik dator (Jn 4,35). Jesusek bere ikasleei esandako esaldia da, Jakoben putzuan, Samarian, samariarrarekin elkartzean. Bertsio osoa hau da: "Jaso begiak eta begira soroak: jada zurituta daude uztarako".
Itxaropenerako eta ebanjelizazio-eginkizunerako deia da. Espainiarrei gonbita egiten die kristautasunaren galera edo pesimismo kulturala gorabehera, gizadia "uztarako helduta" dagoela aitortzeko: Ebanjelioa hartzeko prest. Leloak epe laburreko ikuspegitik haratago begiratzera bultzatzen du, norbere baitatik atera eta hurkoaren benetako beharretara begiak irekitzera.
Espainiako Apezpiku Konferentziak (CEE) hautatu zuen, bisita hartzen duten elizbarrutiekin (Madril, Bartzelona, Kanariak eta Tenerife) lankidetzan, eta Aulki Santuaren Estatu Idazkaritzak onartu zuen ofiziala bihurtu aurretik. Tradizio batean, Aita Santua hartzen duen herrialdeko apezpiku-konferentziak proposatzen du leloa.
Joanen Ebanjelioko 4. kapituluko 35. bertsetan. Testuingurua Jesusen eta samariarraren elkarrizketa da, Jakoben putzuan, Sikar hiriaren ondoan. Samariarrarekin hitz egin ondoren, Jesusek ikasleei zuzentzen die hitza eta esaten die: "Ez al duzue zuek esaten: 'Lau hilabete oraindik eta uzta etorriko da'? Bada, nik diotsuet: jaso begiak eta begira soroak, jada zurituta baitaude uztarako".
Gaztelaniaz: "Alzad la mirada". Italieraz: "Alzate gli occhi". Frantsesez: "Levez les yeux". Alemanez: "Erhebt eure Augen". Portugesez: "Levantai os olhos". Katalanez: "Alceu els ulls". Galegoz: "Erguei os ollos". Euskaraz: "Jaso begiak". Latinez (Vulgata): "Levate oculos vestros". Koine grezieraz (jatorrizkoa): "Ἐπάρατε τοὺς ὀφθαλμοὺς ὑμῶν".
Madrilgo 2011ko GMJk "Kristoren baitan errotuak eta eraikiak, sinesmenean sendoak" izan zuen (Kol 2,7). Santiagoko 1989ko GMJk "Ni naiz Bidea, Egia eta Bizia" izan zuen (Jn 14,6). Joan Paulo II.aren 1982ko lehen bisitak "Jesu Kristoren, Jainko biziaren Semearen, lekukoak" izan zuen. Lelo bakoitzak bere uneko testuinguru historiko eta eklesiala islatzen du.